1. Quelques sobriquets wallons de l'ancienne commune de Bihain
Les gens s'appelaient par leur prénom respectif mais ils s'appelaient entre eux par un surnom, un sobriquet qui venait la plupart du temps d'un trait particulier de la personne ou de son aïeul… Ceci permettait entre autres de distinguer les différentes personnes ayant le même prénom, parce que les Joseph et les Jean étaient légion à cette époque…
Vous trouverez ci-dessous un extrait de la revue Glain, Salm et haute Ardenne (GSHA N°32), écrit par Constant Habay, un ancien de Regné :
Revue Glain, Salm et haute Ardenne — 8 pages, document PDF à consulter en ligne.
2. Les sobriquets à Règné dans les années 60
Dans les années 50 et 60, Regné était encore un village vivant où tout le monde se connaissait. On s'y côtoyait chaque jour : à la ferme, au café, à l'église, sur la grand-route. Dans ce monde-là, les sobriquets n'étaient pas des moqueries : c'était la façon naturelle et affectueuse dont on se désignait les uns les autres. Chaque maison avait le sien, hérité parfois de plusieurs générations, et il en disait souvent bien plus long sur une famille que son nom de famille officiel…
Le numéro en face du nom correspond à un emplacement sur la carte (ou sur la photo aérienne). Il ne correspond pas au numéro postal.
Remerciements à : Thérèse Wietkin, René Dubois, Léontine Lamboray, Maurice Boulangé, Joseph Gavroye, Jeanne Dubois et bien d'autres personnes qui ont contribué à retracer ces histoires…
Dans la liste ci-dessous, les matricules derrière les noms font référence à l'arbre généalogique des Laurent (voir Anciennes familles).
Si ces histoires de sobriquets vous ont plu, c'est en grande partie grâce à tous ces acteurs qui, pour la majorité d'entre eux, ont fait ce que nous sommes aujourd'hui… Nous vous invitons vivement à profiter de votre présence à Regné pour leur rendre hommage en passant leur dire bonjour là où la plupart d'entre eux se trouvent actuellement : autour de l'église de Regné. Au-delà du devoir de mémoire, certaines tombes représentent vraiment un patrimoine architectural, certaines étant taillées dans la pierre d'Ottré (Otrélitte) ou le schiste, pierre de la région par excellence…
1. Waalse bijnamen van de vroegere gemeente Bihain
Een uittreksel uit het tijdschrift Glain, Salm et haute Ardenne (GSHA N°32) :
Tijdschrift Glain, Salm et haute Ardenne — 8 pagina's, PDF-document (in het Frans).
2. De bijnamen van Regné in de jaren '60
In de dorpen van de Belgische Ardennen waren officiële achternamen in het dagelijks leven vaak minder belangrijk dan de bijnamen — de koosnaampjes die families en individuen van generatie op generatie meedroegen. Deze kleurrijke benamingen dienden een zeer praktisch doel: in kleine, hechte gemeenschappen waar een handvol familienamen door tientallen huishoudens werd gedeeld, boden bijnamen een manier om iedereen uit elkaar te houden.
De oorsprong van deze bijnamen was even gevarieerd als de mensen die ze droegen. Sommige verwezen naar een fysiek kenmerk, een karaktertrek of een beroep. Andere herinnerden aan een gedenkwaardige gebeurtenis, een plaats van herkomst of zelfs een eigenaardighed van een voorouder. Een man die bekend stond om zijn kracht kon een naam krijgen die verwees naar een os of een beer; een familie die bij een bepaald herkenningspunt woonde, kon generaties lang bij dat kenmerk bekend staan. Na verloop van tijd raakten veel bijnamen zo ingeburgerd in het dorpsleven dat de officiële familienaam in het dagelijks taalgebruik bijna vergeten werd.
Regné had, net als de naburige dorpen, een rijke traditie van bijnamen. Deze namen zijn een kostbaar onderdeel van het mondelinge erfgoed van de gemeenschap en bieden een venster op de humor, de sociale dynamiek en het vertelinstinct van het Ardense volk. Het bewaren van deze traditie betekent het levend houden van de herinnering aan de persoonlijkheden en families die het dorp hebben gevormd.
1. Walloon Sobriquets of the Former Commune of Bihain
An extract from the journal Glain, Salm et haute Ardenne (GSHA N°32) :
Glain, Salm et haute Ardenne journal — 8 pages, PDF document (in French).
2. The Sobriquets of Regné in the 1960s
In the villages of the Belgian Ardennes, official surnames were often less important in daily life than the sobriquets — the nicknames that families and individuals carried from one generation to the next. These colorful monikers served a very practical purpose: in small, close-knit communities where a handful of family names were shared by dozens of households, sobriquets provided a way to tell everyone apart.
The origins of these nicknames were as varied as the people who bore them. Some referred to a physical trait, a personality quirk, or an occupation. Others recalled a memorable event, a place of origin, or even an ancestor's peculiarity. A man known for his strength might be called by a name evoking an ox or a bear; a family living near a particular landmark might be known by that feature for generations. Over time, many sobriquets became so embedded in village life that the official family name was almost forgotten in everyday speech.
Regné, like its neighboring villages, had a rich tradition of sobriquets. These names are a precious part of the oral heritage of the community, offering a window into the humor, the social dynamics, and the storytelling instincts of the Ardenne people. Preserving this tradition means keeping alive the memory of the personalities and families that shaped the village.
1. Wallonische Spitznamen der früheren Gemeinde Bihain
Ein Auszug aus der Zeitschrift Glain, Salm et haute Ardenne (GSHA N°32) :
Zeitschrift Glain, Salm et haute Ardenne — 8 Seiten, PDF-Dokument (auf Französisch).
2. Die Spitznamen von Regné in den 1960er Jahren
In den Dörfern der belgischen Ardennen waren offizielle Familiennamen im Alltag oft weniger bedeutsam als die Spitznamen — die Kosenamen, die Familien und Einzelpersonen von einer Generation zur nächsten trugen. Diese farbenfrohen Bezeichnungen erfüllten einen sehr praktischen Zweck: In kleinen, eng verbundenen Gemeinschaften, in denen eine Handvoll Familiennamen von Dutzenden von Haushalten geteilt wurden, boten Spitznamen eine Möglichkeit, alle voneinander zu unterscheiden.
Der Ursprung dieser Spitznamen war ebenso vielfältig wie die Menschen, die sie trugen. Einige verwiesen auf ein körperliches Merkmal, eine Charaktereigenschaft oder einen Beruf. Andere erinnerten an ein denkwürdiges Ereignis, einen Herkunftsort oder sogar an eine Eigenart eines Vorfahren. Ein Mann, der für seine Stärke bekannt war, konnte einen Namen erhalten, der an einen Ochsen oder Bären erinnert; eine Familie, die in der Nähe eines bestimmten Wahrzeichen lebte, konnte generationenlang unter diesem Merkmal bekannt sein. Mit der Zeit wurden viele Spitznamen so fest im Dorfleben verwurzelt, dass der offizielle Familienname im täglichen Sprachgebrauch fast vergessen war.
Regné hatte, wie seine Nachbardörfer, eine reiche Tradition von Spitznamen. Diese Namen sind ein kostbarer Teil des mündlichen Kulturerbes der Gemeinschaft und bieten ein Fenster in den Humor, die sozialen Dynamiken und den Erzählinstinkt des Ardennener Volkes. Diese Tradition zu bewahren bedeutet, die Erinnerung an die Persönlichkeiten und Familien lebendig zu halten, die das Dorf geprägt haben.